रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्यको प्रयास: सुरक्षा ग्यारेन्टीको बदलामा ‘नेटो’ मोह त्याग्न जेलेन्स्की तयार

बर्लिन, जर्मनी । युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रुससँगको लामो युद्ध अन्त्य गर्नका लागि युक्रेनको ‘नेटो’ (NATO) सैन्य गठबन्धनमा सामेल हुने आकांक्षा त्याग्न तयार रहेको सङ्केत गरेका छन्।

अमेरिकी नवनिर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको शान्ति योजनामाथि छलफल गर्न जर्मनीको बर्लिन पुगेका ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफ र ज्वाइँ जेरेड कुश्नरसँगको भेटमा जेलेन्स्कीले यस्तो प्रस्ताव राखेका हुन्। ‘द गार्डियन’का अनुसार आइतबार बर्लिनमा भएको पाँच घण्टा लामो छलफलमा जेलेन्स्कीले पश्चिमी राष्ट्रहरूबाट भरपर्दो ‘सुरक्षा ग्यारेन्टी’ (Security Guarantee) प्राप्त भएको खण्डमा नेटो सदस्यताको अडान छोड्न सकिने प्रस्ताव गरेका छन्।

बर्लिन वार्ता र शान्ति प्रयासमा प्रगति
विटकफ र कुश्नरसँगको छलफल सोमबारसम्म जारी रहनेछ। आइतबारको वार्तापछि प्रतिक्रिया दिँदै विटकफले दोस्रो विश्वयुद्धपछिकै युरोपको सबैभन्दा रक्तपातपूर्ण द्वन्द्व अन्त्य गर्ने प्रयासमा महत्त्वपूर्ण प्रगति भएको बताए पनि विस्तृत विवरण भने खुलाएनन्।

यसअघि ट्रम्पको शान्ति योजनामा युक्रेनले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको भूभाग समेत रुसलाई सुम्पिनुपर्ने प्रस्ताव थियो, जसलाई जेलेन्स्कीले अस्वीकार गर्दै आएका थिए। तर, पछिल्लो समय उनले सो विषयमा जनमत सङ्ग्रह (Referendum) मार्फत निर्णय लिन सकिने लचिलो प्रस्ताव अघि सारेका छन्। यो प्रस्तावलाई ट्रम्पले सकारात्मक रूपमा लिएपछि उनका दूतहरू युरोपेली नेता र जेलेन्स्कीसँग थप छलफलका लागि बर्लिन पुगेका हुन्।

कुूटनीतिक सक्रियता र युरोपेली चासो
ट्रम्पको शान्ति योजनालाई परिष्कृत गर्न अमेरिका, युक्रेन र युरोपेली शक्ति राष्ट्रहरूबीच कूटनीतिक दौडधुप तीव्र भएको छ।

• जेलेन्स्कीले फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुअल म्याक्रों, बेलायती प्रधानमन्त्री कियर स्टार्मर र जर्मन चान्सलर फ्रेडरिच मर्जसँग भिडिओ वार्ता गरेका छन्।
• ट्रम्पले पनि यी युरोपेली नेताहरूसँग बुधबार फोन वार्ता गरेका थिए।
• ट्रम्पका दूतहरूले यसअघि डिसेम्बर २ मा मस्को पुगेर रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग ५ घण्टा लामो छलफल गरेका थिए।

शान्ति योजनाका विवाद र संशोधन
ट्रम्प प्रशासनले सुरुमा युक्रेनसँग परामर्श नै नगरी रुससँगको समन्वयमा २८ बुँदे शान्ति योजना तयार पारेको थियो। उक्त योजनामा युक्रेनले भूभाग त्याग्नुपर्ने, सेनाको आकार घटाउनुपर्ने र शान्ति सेनामा पश्चिमाको भूमिका नहुने जस्ता विषय समेटिएका थिए।

यसको व्यापक विरोध भएपछि जेनेभामा भएको अमेरिकी र युक्रेनी अधिकारीहरूको छलफलबाट १९ बुँदे मस्यौदा तयार पारिएको छ। युक्रेनले ट्रम्पको प्रस्तावलाई सिधै अस्वीकार गर्नुको साटो यसलाई कार्यान्वयनयोग्य बनाउन आफ्ना संशोधन र टिप्पणीहरू अमेरिकालाई पठाएको छ।

खासगरी रुसले लुहान्स्क र दोनेत्स्क (डोनबास क्षेत्र) लगायत युक्रेनको नियन्त्रणमै रहेका भूभागहरू पनि दाबी गरेपछि वार्ता पेचिलो बनेको छ। युक्रेनले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको भूमि कुनै पनि हालतमा नछोड्ने अडान राख्दै आएको छ।

अमेरिकी सांसद र युरोपेली नेताहरूले ट्रम्पको यो योजना रुसको स्वार्थमा केन्द्रित भएको भन्दै आलोचना गरेपछि ट्रम्पले यो प्रस्ताव अन्तिम नरहेको र परिमार्जन गर्न सकिने बताएका छन्। हाल बर्लिनमा जारी वार्ता र जेलेन्स्कीको नयाँ प्रस्तावले युद्धविरामको सम्भावनालाई थप बलियो बनाएको विश्लेषण गरिएको छ।