सिटिनेट सञ्जालको अध्यक्ष, अवसरमा महानगर

 पुण्य पी अधिकारी

विराटनगर महानगरपालिका एसिया तथा प्रशान्त क्षेत्रका सहरी विकाससम्बन्धी संस्थाहरूको सञ्जाल (सिटिनेट) नेपाल राष्ट्रिय अध्यायको चार वर्षे कार्यकालका लागि यसै साता अध्यक्षमा निर्वाचित भएको छ । यो आम महानगरवासीलाई गर्वको कुरा हो । विश्वका १९ देशका १३५ भन्दा बढी नगरपालिका, गैरसरकारी संस्था, निजी कम्पनीहरू र अनुसन्धान केन्द्रहरू यो सञ्जालमा आवद्ध छन् । सञ्जालको फैलावट र महत्वलाई आधार मान्ने हो भने यसबाट महानगरले सिकाइ र अनुशरण गर्नुपर्ने प्रशस्त विषय छन् ।

सञ्जालका सदस्य राष्ट्रहरूका सहरमा विकास गरिएका विकासका पूर्वाधारहरूको ज्ञानलाई महानगरपालिको यो फोरमबाट लाभ लिन आवश्यक छ । सञ्जालका सदस्य राष्ट्रहरूका सहरमा खानेपानी, सार्वजनिक यातायात, स्वास्थ्य, विजुलीबत्तीलगायत विकासका आवश्यक पूर्वाधारको व्यवस्थापनलगायतका विषयमा गरिएको दीगो व्यवस्थापनलाई महानगरपालिकाले सिको गर्न आवश्यक छ ।

सिटिनेटले महत्वपूर्ण रूपमा उठाउँदै आएको विषयहरूमा प्रविधियुक्त, सुरक्षित तथा प्रभावकारी सहरी विकास प्रणालीको प्रवद्र्धन हो । यो विषय सिटिनेटको अध्यक्ष भएको नाताले महानगरले सबैभन्दा बढी प्राथमिकता दिन जरूरी छ ।

विराटनगर महानगरपालिका व्यवस्थित सहरीकरणका हिसाब अन्यन्त कमजोर छ । अहिले पनि महानगरमा खानेपानीको दीगो व्यवस्थापन छैन । खानेपानीको दीगो व्यवस्थापन मेयर नागेश कोइरालालाई चुनौती कै विषय हो । अझ सिटिनेटको अध्यक्षको हैसियतले आधारभूत आवश्यकता भए खानेपानीको दीगो व्यवस्थापन महानगरको मुल मुद्दा हुन आवश्यक छ । आगामी दिन सिटिनेटको कुनै सदस्य राष्ट्रका नगर प्रमुखले विराटनगर महानगरपालिकामा खानेपानीको अवस्थाका बारेमा ज्ञान तथा अनुभव लिने हिसाबले सञ्जालको अध्यक्ष सहर विराटनगरको भ्रमण गरे महानगरलाई कुरीकुरी हुने अवस्था छ ।

२०७१ मा विराटनगरवासीले प्रदूषित पानी खाएका कारण अधिकांश जण्डिसको बिरामी हुनु पर्यो । पञ्चायतकालीन समयमा बिछ्याइएको खानेपानीका पाइप आजपनि प्रयोगमा छन् । जसबाट आएको पानी महानगरवासीले पिउन भन्दा पनि सरसफाइका लागि प्रयोग गरीरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा सिटिनेटको अध्यक्ष भइटोपल्ने तर खानेपानीको दीर्घकालीन व्यवस्थापनका लागि जस वा प्रशंसा अरूलाई किन दिने १ भन्ने हिसाबले महानगरपालिका अघि बढेको भए त्यसले लाभ भन्दा बढी क्षति पुग्ने निश्चित प्राय छ ।

महानगरपालिकामा गरिएको एउटा अध्ययन अनुसार विराटनगरको कूल जनसङ्ख्यामध्ये ७० प्रतिशत जनसङ्ख्याले अहिले पनि खानेपानीका लागि ट्युवेल प्रयोग गरीरहेको छ । अत्यधिक आइरन भएको पानी महानगरवासी बाध्यताले पिइरहेका छन् । जार वा फिल्टरको पानी प्रयोग गर्न नसक्ने अधिकांश महानगरवासीले अत्यधिक आरसेनिक भएको पानी प्रयोग गर्न बाध्य छन् ।

सिटिनेटले मुख्य रूपमा उठाएका विषयहरू दीगो विकास लक्ष्य २०३० सँग प्रत्यक्ष जोडिएका छन् । दीगो विकास लक्ष्यमा स्वच्छ र पिउनयोग्य पानी प्राथमिकतामा नै छ । २०७१ सालमा जण्डिसको प्रकोपबाट विराटनगर जसरी गुज्रिएको थियो, खानेपानीको दीर्घकालीन व्यवस्थाका लागि महानगरको टिम समयमै परिचालित नहुने हो भने त्यो समस्या आगामी दिन आउने निश्चित प्राय छ ।

विराटनगरको खानेपानी व्यवस्थापनका लागि जापानी निकाय जाइकाले उपलब्ध गराउने आर्थिक, प्राविधिक र व्यवहारिक लगानीलाई नगर प्रमुखले प्राथमिकतासाथ अघि बढाउन आवश्यक छ । महानगरको खानेपानी समस्याको दीर्घकालीन हिसाबले समाधान हुने ठूलो धनराशीको परियोजनालाई आफू अनुकूल व्याख्या गर्नु भन्दा पनि काकाकुल महानगरवासीको अवस्थालाई हेरेर परियोजना अघि बढाउन ढिला भइ सकेको छ । अन्यथा सिटिनेट नेपाल अध्यायको अध्यक्ष भएको नाताले महानगरपालिकाको प्रतिष्ठा गर्विलो भन्दा पनि धूमिल भएर जाने निश्चित प्रायः छ ।

बिहिबार, २८ भदौ, २०८०

प्रतिक्रिया:

सम्बन्धित खवर


You cannot copy content of this page